dscn5248

Jubilej Spomenke Štimec

V Literarni hiši Maribor sta 24. januarja 2019 ob jubileju Spomenke Štimec predstavila njeno življenje in delo Zlatko Tišljar Pajo in Božidar Brezinščak Bagola.

Spomenka Štimec se je rodila leta 1949 v medžimurski vasi Orehovica pri Čakovcu. Gimnazijo je končala v Varaždinu. Na Filozofski fakulteti v Zagrebu je diplomirala iz nemškega jezika in književnosti ter francoskega jezika in književnosti. Dolgo je delala v zagrebškem Mednarodnem centru za kulturo, kratek čas je bila zaposlena pri Veleposlaništvu Malezije v Zagrebu, in potem dolga leta, vse do danes, kot tajnica in predsednica Hrvaške zveze za esperanto.

Prvo knjigo z naslovom Darija je pod psevdonimom Darija Simić objavila v hrvaščini leta 1975. Ker pa je že v gimnaziji postala esperantistka in se je kot študentka aktivno vključila v svetovno esperantsko gibanje, je začela pisati zgolj v esperantskem jeziku. Objavila je naslednja dela: Ombro sur interna pejzaĝo (Senca na notranjem pejsažu), Pisa 1984. (druga izdaja 1996.); Tibor Sekelj. Pioniro de la dua jarcento (Tibor Sekelj. Pionir skozi dve stoletji), Dunaj 1989.; Vojaĝo al disiĝo (Potovanje na slovo), Budimpešta 1990, Nesenditaj leteroj el Japanio (Neposlana pisma iz Japonske), Hukuoka (dve izdaji na esperantu 1990, tretja izdaja 1995, japonska izdaja, Hukuoka, 1991, kitajska izdaja, Harbin 1992), Geografio de miaj memoroj (Zemljepis mojih spominov), Dunaj 1992, Kroata milita noktlibro (Nočni zapiski iz časa vojne na Hrvaškem), Dunaj 1993 (japonska izdaja 1993, nemška 1993, francoska 2004, kitajska 2007, islandska 2009, angleška 2017), Tena – Hejmo en Mezeuropo (Tena – Dom v srednji Evropi), Dunaj 1996, (japonska izdaja 1999, drama, emitirana na radiu NHK u Tokiu 2000. in 2001.), Tilla, Pisa 2002, (japonska izdaja 2005); Hodler en Mostar (Hodler v Mostarju), Pisa 2006, (japonska izdaja v pripravi).

dscn5194

Nekatere knjige Spomenke Štimec

Spomenka je tudi pisateljica Hrvaškega zagorja, neutrudna  delavka na ohranjanju kulturne dediščine in svetovno razgledana turistična domačinka v obnovljeni kuriji na lastnem posestvu Njeguš (https://www.njegus.com/), ki se nahaja v majhni, toda zelo lepi občini Hraščina, na vzhodnem delu Hrvaškega zagorja. Obnovitev kurije je opisala v zgodbi Veleposestvo v Zagorju in jo objavila leta 2009 v reviji za kulturo Hrvatsko zagoje. Zgodba je imela velik odmev in začeli smo Spomenko nagovarjati, naj naredi izbor svojih esperantskih del in jih prevede v hrvaščino, knjigo pa bo založilo in natisnilo naše Hrvatsko-zagorsko književno društvo. Po dolgem nagovarjanju nam je to tudi uspelo. Knjiga izbranih del v hrvaščini je izšla z naslovom Dom u srednjoj Europi, bilo bi pa zaželeno, da tak izbor izide tudi v slovenščini.

Z obnovitvijo zapuščene kurije, v kateri je do leta 1957. živela njena stara teta, oziroma teta njene mame, hrvaška pisateljica in učiteljica Štefanija Bernas Belošević se je Spomenka začela uveljavljati kot zelo pogumna, strokovno vešča in neutrudna voditeljica del na ohranjanju kulturne dediščine. S svojimi projekti je nekajkrat sodelovala na javnih razpisih Ministrstva za kulturo in turizem in tako dobivala denar za obnovitvena dela. Ker pa seveda denarja ni bilo dovolj, je v obnovitev kurije založila tudi vse svoje honorarje za esperanstka dela, ki  so izhajala po širnem svetu.

spomenka-stimec-kolaz-1

Spomenka Štimec, Zlatko Tišljar, Božidar Brezinščak Bagola, vsi trije ob nagovoru Marjana Pungartnika (foto: Zdravko Kokanović)

Z obnovitvijo kurije je ustvarila vse pogoje za razvoj kulturnega turizma. Velbano klet je namenila za kulturne prireditve in sama je s pomočjo svoje sestre Jasminke, knjižničarke v Varaždinu, pripravila zelo zanimiv enourni program z naslovom Najlepša zagorska ljubezenska zgodba. Gre za resnično zgodbo o belgijski princezi Louisi in njenem ljubčku, zagorskem plemiču Gezi Matačiću. Program je finančno podprlo Ministrstvo turizma, še vedno je aktualen, torej ga lahko ob prvem obisku kurije pogledate.

Nekdanji hlev je Spomenka preuredila v turistični apartma s štirimi zvezdicami in se je zelo visoko povzpela na Booking.com spletnih straneh. Poiščite „Kuria In“ na spletnih straneh Bookinga in zvedeli boste vse o prelepi kuriji in njeni domačinki Spomenki Štimec.

Božidar Brezinščak Bagola

spomenka-stimec-kolaz-3

Pri Spomenka Štimec el persona perspektivo

Spomenka Štimec estas erudito kun multaj profundaj scioj aparte en la kampoj de kulturo kaj edukado. Ŝi kapablas ne nur verki, sed ankaŭ prelegi kaj paroli publike pri multaj temoj.

Ŝi  finstudis la germanan kaj francan lingvojn kaj poste detale ellernis Esperanton, do ŝi estas bona konanto de lingvistiko kaj mondaj literaturoj. Ŝi estas kunaŭtoro de la lernolibro de E laŭ la Zagreba metodo kaj ŝi instruis en plurdeko da kursoj  ĉiuspecaj: por infanoj, gejunuloj, studentoj, plenkreskuloj, en elementaj lernejoj, en mezaj lernejoj, en universitatoj.

Ŝiaj kulturaj interesoj komenciĝis per interesiĝo por literaturo kaj ne nur ke ŝi iĝis esperanta originala verkistino kaj ankaŭ kroatlingva, sed ŝi verkis ankaŭ plurcenton da porĵurnalaj artikoloj kaj eseoj kaj en la kroata kaj en esperanto.  Ŝi persone korespondis kun deko da famaj kroatserbaj verkistoj en tuta tiama Jugoslavio kaj kompreneble kun tre multaj esperantaj verkistoj ŝi amikis. Laborante en IKS ŝi fruaĝe komencis konatiĝi kun la pupteatra arto kaj  iom post iom ŝi profundigis tiujn sciojn kaj interesojn irante al diversaj festivaloj, pupteatraj fakaj aranĝoj kaj verkis recenzojn. Tiu intereso iris tiam ankaŭ al teatro ĝenerale (ŝi interalie verkis du dramojn).  Ŝiaj interesoj ligiĝis iom ankaŭ al pentro- kaj skulptoartoj. Sekve por E-Movado ŝi estis kaj estas ege utila, ĉar ŝi povis plenumi kiun ajn komplikan taskon reprezentante  la movadajn instancojn ĉe superaj politikistoj, kulturpersonecoj kaj en ĉiuj publikaj medioj. Dum dudeko da lastaj jaroj ŝi same bonis kiel socia kaj financa organizanto sub kies gvido evoluis KEL, Literatura internacia agado estante certatempe skretariino de Verkistaj asocioj, kaj gvidanto de Renkontiĝo de verkistoj kaj tradukistoj.Ankaŭ tre komplikajn financajn transakciojn ŝi plenumis kaj organizis: gvidis LKK de UEA-kongreco en 2001 kaj gvidis dekon de LKKoj de TEJO-kongresoj, importigis grandan monumenton de dana skulptiusto al Zagrebo kaj starigi ĝin en bela loko en la urbo, prizorgis financadon de  aĉeto de la propra E-domo en Zagreba urbocentro kaj ankaŭ starigon de la propra domo – Esperanto-centro en vilaĝo Hraščina en Kroata Zagorje. Ŝi ankaŭ multfoje interpretis ĉefe inter la kroata kaj Esperanto kaj redaktis  multajn librojn kaj la revuon TEMPO de KEL. Ŝi ofte kunlaboris kun E-asocioj de blindaj esperantistoj, prizorgis son-gazeton kaj gazetojn en brajla skribo, helpis organizi kelkajn internaciajn blindulajn kongresojn.

Per tio  la listo de ŝiaj aktivadoj eĉ ne duone estas elĉerpita kaj krome ŝi kun egala energio plu aktivas. Sub ŝia gvido okazas agado por agnoskigi Esperanto-literaturon kiel kroatian nacain kulturheredaĵon kio estas en fina stadio por agnosko.

Pri ŝia plej valora  aktivado en E-Movado – ŝia originala literatura kreado, mi ne skribos ĉi tie, ĉar eblas pri tio legi en aliaj studoj.

En la libro Nia Diligenta Kolegaro – ŝi estas eternigita kiel unu el 200 plej gravaj esperantistoj de la tuta monda E-historio.

Zlatko Tišljar – Pajo

spomenka-stimec-kolaz-2

Posted in Neuvrščeni.