baldur-ragnarsson

Umrl je Baldur Ragnarsson

25. decembra, star 88 let, je preminil v Reykjaviku. Velikan moderne esperantske poezije, kandidat za Nobelovo nagrado za literaturo.

“Zame je poezija raziskovanje in način, kako ujeti razpršena občutja in vtise, da bi jih umestil v prostor in čas.“ Mnoga je ujel med zbirkama Stopnice brez imena (1959) in Trenutki in razmišljanja (2016). Razen tega je pisal eseje, predavanja, prevode iz islandščine, med mnogimi drugimi sage in Neodvisne ljudi Halldorja Laxnessa (esperanto.net/literaturo/autor/ragnarssonesejc.html).

Mariborski esperantisti se ga bomo spominjali kot prijatelja. Spoznali smo se v Gradcu ob stoletnici esperanta, si dolga leta dopisovali in leta 2004 je sprejel naše vabilo ter prišel v Maribor. Konec septembra je v okviru Festivala jezikov predaval o islandščini.

Bili smo ponosni, z nami je bil veliki ustvarjalec z daljnje Islandije. Štiri dni smo se družili.

Na začetku smo bili malo začudeni. Njegovi verzi so bili pogosto pesimistični, globoki in težje razumljivi. Vendar je bil on preprost, skromen in veder kot njegov dragi jezik Esperanto.

Pripovedoval nam je o svoji domovini, tako posebni, o islandski kulturi, celo njihovo ljudsko pesem nam je zapel. V zameno, želel je slišati kakšno slovensko.

In o svoji mladosti in samostojnem učenju esperanta je pripovedoval. Ko mu je bilo 16 let, je poleti delal kot cestni delavec v neki gorski dolini na severu. Zvečer, po delu, se je učil. Učbenik je v žepu nosil na delo in se učil tudi med odmori, tako ga je prevzel ta jezik. Po nekajtedenskem intenzivnem učenju si je začel dopisovati.

O Sloveniji se je poučil že doma. Všeč mu je bila narava, jeseni še vedno zelena. Bos je hodil po travi in nas vzpodbujal, naj se sezujemo tudi mi. Da tega ne cenimo dovolj, je menil.

A največ smo se pogovarjali o našem skupnem jeziku. O njegovem odnosu do esperanta, ki ga je takoj očaral, tako čustveno kot razumsko, o veselju, ki ga čuti, ko piše pesmi, o genialni ideji o sporazumevanju med narodi v nevtralnem jeziku in da je treba ljudi bolj seznanjati z njim. Esperantsko literaturo je imenoval čudež, vreden občudovanja in ljubezni.

Občutili smo to ljubezen v vsaki njegovi besedi, poslušali smo ga z občudovanjem, vzdušje je bilo zelo čustveno.

“Tudi v islandskem jeziku imam dolgo literarno kariero, ampak ustvarjanje v esperantu mi je dražje“. Njegove oči so svetlo sijale, ko je to izrekel. Takšnega se spominjamo, pesnika v “tem vedrem jeziku“.

Zdenka Rojc

Mortis Baldur Ragnarsson

La 25-an de decembro, 88-jara li forpasis en Reykjavik. Grandulo de la moderna esperanta poezio, kandidato por Nobelpremio el literaturo.


“Por mi poezio estas esploro; kaj maniero kapti disfluantajn sentojn kaj impresojn por ilin fiksi en spaco kaj tempo”, li skribis. Multegajn li kaptis inter liaj pemaroj Ŝtupoj sen nomo (1959) kaj La momentoj kaj meditoj (2016). Krome li verkis eseojn, prelegojn, tradukojn el la islanda – inter multaj aliaj sagaojn kaj Sendependajn homojn de Halldor Laxness (esperanto.net/literaturo/autor/ragnarssonesejc.html).

Mariboraj esperantistoj memoros lin kiel amikon. Post nia interkonatiĝo en Graz okaze de 100-jariĝo de esperanto kaj multjara korespondado, li akceptis la inviton veni al Maribor. Fine de septembro 2004, kadre de Lingva festivalo, li prelegis pri la islanda lingvo.

Ni fieris havi inter ni la grandan verkiston el fora Islando. Kvar tagojn ni pasigis kune.

Ni iom miris komence. Liaj versoj estis ofte pesimismaj, profundaj kaj ne facile kompreneblaj, sed li montriĝis homo modesta, hela, serena, kiel lia amata esperanto.

Li rakontis pri sia hejmlando, tiel aparta, pri kulturo Islanda, eĉ kanton popolan li kantis al ni. Interŝanĝe, li deziris aŭdi slovenan.

Kaj pri sia junaĝo kaj memlernado de esperanto li rakontis. 16-jara li dumsomere laboris kiel vojlaboristo en norda montara valo. Vespere, post la laboro, li studis. Same dum manĝopausoj, la lernolibron portadis en poŝo al la laboro, tiom kaptis lin la lingvo. Post kelksemajna intensa lernado li komencis korespondi.

Pri Slovenio li jam informiĝis hejme. Plaĉis al li la naturo, ankoraŭ verda en aŭtuno. Nudpieda li paŝis tra herbejo kaj instigis nin fari same. Ke ni ne sufiĉe aprezas tion, li opiniis.

Tamen ni plej multe parolis pri nia komuna lingvo. Pri lia sinteno al Esperanto, kiu tuj ravis lin sente kaj intelekte, pri la ĝojo, kian li sentas kreante poemojn, pri la genia ideo de interpopola komunikado en neŭtrala lingvo, kiun necesas diskonigadi pli. Li nomis Esperanto literaturon miraklon, mirindan kaj amindan.

Senteblis amo en ĉiu lia vorto, ni admire aŭskultis, la etoso estis emociplena.

“Mi havas longan verkistan karieron ankaŭ en la islanda lingvo, sed mia Esperanta verkisteco estas al mi pli kara.“ Dirinte tion liaj okuloj hele brilis. Tian ni memoras lin, poeton en “la lingvo serena“.

Zdenka Rojc

Posted in Neuvrščeni.